سایت فدائی، ارگان رسمی سازمان اتحاد فدائیان کمونیست
«خودت بمال»: ایدئولوژی مسئولیتگریزی و مرگ در جادهها
آن مرد میانسال را به خاطر دارید؟ همان که با درد به هزینهی سرسامآور فیزیوتراپی اعتراض میکرد، و وزیر وقت بهداشت، قاضیزاده هاشمی، با تمام خونسردی در چشمانش نگریست و گفت: «خودت بمال!»
این عبارت فقط یک توهین نیست، بلکه جانمایهی یک رویکرد حاکم است: مسئولیتگریزی ساختاری. فرقی نمیکند موضوع فیزیوتراپی باشد یا سقوط از بلندیهای آمار مرگ؛ نسخهی کلی همان است: «خودت مراقب باش»، «خودت بمال».
دولت هیچ مسئولیت ندارد البته به جز یک مسئولیت که تمام ارکان در خدمت آن است سرکوب اعتراضات و سپر دفاعی سرمایهداران که چند سالی است تغییر اسم دادهاند به “کارآفرینان”.
و حالا در جادههای کشور، این سیاست مرگبار با تمام قساوت خود نمایان شده است.
طبق اعلام سخنگوی پویش ملی «نه به تصادف»، تنها در بازهی کوتاه تعطیلات نوروزی، ۴۱۷ نفر جان باختهاند. هزاران نفر مجروح شدهاند. دهها خانواده در داغ عزیزانشان سوختهاند. اما پاسخ رسمی چیست؟ «خوابآلودگی رانندگان». «خستگی». «بیاحتیاطی». و باز هم نسخهی آشنا: «خودت مراقب باش!»
در هیچیک از این آمارها، نشانی از پاسخگویی نهادی نیست. کسی نمیپرسد چرا خودروهای تولید داخل، پس از دههها، همچنان در پایینترین ردههای استاندارد ایمنی در جهان قرار دارند؟ چرا هیچ تولیدکنندهای بهخاطر مرگ مصرفکنندگانش بازخواست نمیشود؟ چرا هیچ نهادی بابت صدها کیلومتر جادهی بیکیفیت، بدون روشنایی، بدون خطکشی، بدون شانهی امن، مؤاخذه نمیشود؟
چه شده است که جان انسانها در ایران، کالایی اینچنین بیقیمت شده؟
پاسخ، ساده ولی سهمگین است: در ساختاری که سود بر جان ارجحیت دارد، انسان زنده فقط تا جایی اهمیت دارد که بتواند مالیات بدهد، کار کند، استثمار بشود و اعتراضی هم نکند.
تصادف در ایران، دیگر یک حادثه نیست. یک الگوست. یک پیام است از سوی ساختارهایی که مسئولیت اجتماعی را رها کردهاند و مردم را به حال خود رها کردهاند. شما در خودرویی نشستهاید که طراحیاش برای مرگ است، بر جادهای حرکت میکنید که مانند تله عمل میکند، و در نهایت، اگر زنده نماندید، مقصر هم خودتان هستید.
ما با «تولید مرگ» مواجهیم؛ مرگی سیستماتیک، که در آن سرمایهداران صنعت خودروسازی ، با زدوبندهای سیاسی، بیهیچ دغدغهای خودروهایی را عرضه میکنند که حتی در آزمونهای اولیهی ایمنی هم مردود میشوند و جالب آنکه خودشان هم از آن استفاده نمیکنند. دولت، به جای برخورد، حامی این وضعیت است و به شهروندان توصیه میکند که «استراحت کنید»، «کمتر و درست رانندگی کنید» و «کمربند ایمنی ببندید» را هم فراموش نکنید.
آمار تلفات جادهای در ایران سالانه دهها هزار نفر را درگیر میکند، اما صدایی از ساختار قانونگذاری، نظارتی یا قضایی در دفاع از جان مردم بلند نمیشود. هیچکس استعفا نمیدهد، هیچ خط تولیدی متوقف نمیشو. چون مسئله نه فقط خوابآلودگی رانندگان، بلکه خوابرفتگی کامل سیستم مسئولیتپذیری است.
تا وقتی جان انسان به جای آنکه حق باشد، مسئولیت فردی قلمداد شود، این وضعیت ادامه خواهد یافت. سیاستی که میگوید «خودت بمال»، همان سیاستیست که میگوید: «اگر مُردی، خودت مقصری!».
صدای فدائی