شامگاه شنبه ۲۳ آبان، اتوبوس حامل کارکنان پروژه پالایشگاه گاز دهلران در مسیر دشتعباس به مورموری، در شهرستان آبدانان واژگون شد. بر اساس گزارشهای منتشرشده، ۱۲ نفر از سرنشینان، از جمله راننده اتوبوس، جان باختند و شمار دیگری مصدوم شدند. در گزارشهای اولیه شمار مصدومان ۱۶ تا ۱۸ نفر اعلام شده و وضعیت جسمانی سه نفر از آنان وخیم گزارش شده است. سرنشینان اتوبوس پس از پایان کار به محل زندگی خود بازمیگشتند.
اطلاعات تازه درباره وضعیت فنی اتوبوس، ابعاد نگرانکنندهتری از این فاجعه را آشکار کرده است. یارسان الفتی، رئیس کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار استان ایلام، اعلام کرده که اتوبوس متعلق به یک شرکت پیمانکاری طرف قرارداد با مجموعه نفت بوده و بر اساس بررسیهای مقدماتی، فاقد گواهی معتبر معاینه فنی و دارای لاستیکهای صاف و فرسوده بوده است. به گفته او، استفاده مستمر از خودرو و انجامنشدن تعمیرات و رسیدگیهای دورهای، ایمنی آن را بهشدت کاهش داده بود.
این فاجعه همچنین بار دیگر وضعیت خطرناک جادههای جنوب استان ایلام را به مسئلهای فوری تبدیل کرده است. مسیرهایی که سالهاست ساکنان منطقه، رانندگان و کارگران صنایع نفت و گاز از مشکلات ایمنی آنها رنج میبرند. سالها بیتوجهی دولت و نهادهای مسئول به وضعیت خطرناک جادههای جنوب ایلام، خودداری از اختصاص منابع کافی برای اصلاح و ایمنسازی مسیرها و فقدان نظارت مؤثر بر خودروهای حامل کارگران، جان هزاران نفر را در معرض خطر قرار داده است. جمهوری اسلامی مسئول مستقیم این وضعیت است؛ دولتی که از محل استخراج نفت و گاز منطقه درآمدهای کلان به دست میآورد، اما از تأمین زیرساختهای ایمن برای رفتوآمد کارگران و مردم منطقه سر باز زده است. مرگ کارگران در چنین شرایطی پیامد سیاستهایی است که هزینههای ضروری حفاظت از جان انسانها را در برابر منافع اقتصادی و اولویتهای بودجهای حکومت به حاشیه راندهاند.
مرگومیر جادهای در ایران ابعادی گسترده دارد. بر اساس آمار پزشکی قانونی، در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۹ هزار و ۵۰۰ نفر در حوادث رانندگی کشور جان باختهاند. این حجم از کشتهها، ضرورت بررسی سیاستهای حملونقل، وضعیت زیرساختها، فرسودگی ناوگان و ناکارآمدی نظارت ایمنی را نشان میدهد.
در صنایع نفت و گاز ایران، واگذاری فعالیتها و خدمات پشتیبانی به پیمانکاران، یکی از سازوکارهای کاهش هزینه نیروی کار و افزایش سود است. قراردادهای موقت، دستمزدهای نابرابر، ناامنی شغلی و واگذاری مسئولیتهای ایمنی و رفاهی به شرکتهای واسطه، بخشی از پیامدهای این ساختار است. سرویس رفتوآمد کارگران نیز در همین مناسبات قرار دارد.
خانوادههای جانباختگان اکنون علاوه بر تحمل فقدان عزیزانشان، با قطع درآمد و نگرانی از آینده اقتصادی خود مواجهاند. برقراری مستمری کافی برای بازماندگان، تضمین بیمه درمانی، پرداخت تمامی مطالبات مزدی و مزایا، جبران کامل خسارت و تأمین معاش و تحصیل فرزندان، حقوقی است که باید بدون تأخیر تأمین شود. مصدومان نیز حق دارند از درمان رایگان، توانبخشی، جبران درآمد دوران درمان و حمایت بلندمدت در صورت ازکارافتادگی برخوردار باشند. مسئولیت این تعهدات نباید در اختلافات میان شرکت اصلی، پیمانکار و سازمانهای بیمهگر گم شود. خانوادهها نباید برای دریافت حقوق خود ناچار به تحمل سالها پیگیری اداری و قضایی شوند.
تأمین اجتماعی و برخورداری از ایمنی و امنیت شغلی از حقوق بنیادین طبقه کارگر است. ثروتی که در صنایع نفت و گاز تولید میشود، حاصل کار هزاران کارگر در بخشهای مختلف آن است؛ بااینحال، مناسبات پیمانکاری بخش مهمی از آنان را از ثبات شغلی، دستمزد مناسب و امکان نظارت بر شرایط کار محروم کرده است. در نظام سرمایهداری ایران، دولت جمهوری اسلامی با حمایت از این مناسبات و سرکوب تشکلهای مستقل کارگری، توازن قدرت را به سود صاحبان سرمایه تثبیت کرده است. کارگری که اعتراض به شرایط ناایمن را با خطر اخراج و قطع معاش روبهرو میبیند، عملاً از امکان دفاع مؤثر از سلامت و جان خود محروم میشود.
اعلام عزای عمومی و صدور پیام تسلیت نمیتواند جایگزین پاسخگویی شود. باید روشن شود چه کسانی مسئول تأمین و نظارت بر سرویس بودهاند، وضعیت فنی اتوبوس چگونه تأیید شده، چرا چنین خودرویی اجازه تردد داشته و چه اقداماتی برای ایمنسازی مسیر انجام شده است.
ایمنسازی فوری جادههای پرخطر، برچیدن نظام پیمانکاری و شرکتهای واسطه، استخدام مستقیم کارگران با قراردادهای پایدار و تضمین کامل حقوق بیمهای و تأمین اجتماعی آنان و خانوادههایشان، از مطالبات اساسی طبقه کارگر است. هزینه حفاظت از جان کارگران، درمان مصدومان، پرداخت مستمری کافی و جبران خسارت خانوادههای جانباختگان باید از ثروتی تأمین شود که حاصل کار و استثمار نیروی کار آنان است. دولت و صاحبان سرمایه موظفاند تمامی خسارتهای مادی خانوادهها را جبران کنند، مسئولان قصور و تخلفات احتمالی را به پاسخگویی وادارند و شرایط ناایمنی را که جان هزاران کارگر دیگر را تهدید میکند، برطرف سازند. هیچ قرارداد پیمانکاری و هیچ توجیه اقتصادی نمیتواند دستاویزی برای شانه خالی کردن از این مسئولیتها باشد.
تحریریه سایت فدایی ضمن ابراز همدردی و تسلیت به خانوادههای کارگران جانباخته در فاجعه آبدانان و آرزوی بهبودی برای مصدومان، بر ضرورت همبستگی و سازمانیابی مستقل کارگران تأکید میکند. تجربه سالها مبارزه کارگری در ایران نشان داده است که دفاع مؤثر از دستمزد، امنیت شغلی، بیمه، تأمین اجتماعی و حق برخورداری از محیط کار ایمن، به اتحاد و قدرت سازمانیافته خود کارگران وابسته است. ازاینرو، کارگران را به تقویت همبستگی طبقاتی و تلاش برای ایجاد تشکلهای مستقل پایدار در محیطهای کار و زیست، تشکیل مجامع عمومی و پیوند دادن مبارزات پراکنده در صنایع و مناطق مختلف فرامیخوانیم. پیگیری جمعی حقوق خانوادههای جانباختگان آبدانان و حمایت از کارگران مصدوم نیز باید بخشی از این همبستگی باشد. کارگران با اتکا به تشکلهای مستقل و اراده جمعی خود میتوانند سرمایهداران و دولت به عنوان بازوی سرکوب صاحبان سرمایه را به پاسخگویی وادارند و برای تحقق مطالبات و حقوق پایمالشده خود مبارزه کنند.
تحریریه سایت فدایی
یکشنبه، ۲۴ آبان ۱۴۰۵


دیدگاهها