سایت فدائی، ارگان رسمی سازمان اتحاد فدائیان کمونیست
روژاوا در آستانه یک نقطه عطف تاریخی- گزارش تحلیلی – ۳۰ دی ۱۴۰۴ – ۲۰ ژانویه ۲۰۲۶
از درگیریهای میدانی و تهدید احیای داعش تا تظاهرات سراسری و محاصره کوبانی
تحولات شمال و شرق سوریه در روزهای اخیر وارد مرحلهای شده است که دیگر نمیتوان آن را صرفاً یک منازعه نظامی محدود یا اختلاف سیاسی بر سر «ادغام نیروها» توصیف کرد. حملات نیروهای موسوم به «دولت انتقالی سوریه» به رهبری احمد الشرع (جولانی) به مناطق کُردنشین، شکستن خطوط دفاعی قسد، حمله به حریم امنیتی زندانهای داعش و بهویژه فشار مستقیم بر شهرهای نمادین کُردها، عملاً روژاوا را در برابر یک تهدید وجودی قرار داده است.
همزمان با تشدید درگیریها در داخل سوریه، واکنشهای مردمی در سراسر جغرافیای کُردنشین و در میان دیاسپورای کُرد در اروپا، نشان میدهد که مسئله روژاوا دیگر یک بحران محلی نیست، بلکه به یک موضوع فراملی با پیامدهای منطقهای و حتی بینالمللی تبدیل شده است.
تظاهرات شبانه و موج همبستگی کُردی
هجوم نیروهای دولت انتقالی دمشق به مناطق کُردنشین، موجی کمسابقه از خشم، نگرانی و همبستگی را در میان کُردها در سراسر جهان برانگیخته است. این واکنشها، بهویژه در شبهای گذشته، شکل تظاهرات گسترده و بعضاً خودجوش به خود گرفته است.
الف) اقلیم کردستان عراق (باشور)
در اقدامی کمسابقه، شهرهای مختلف اقلیم کردستان عراق شاهد تظاهرات شبانه گسترده بودهاند؛ امری که نشاندهنده حساسیت بالای تحولات روژاوا برای افکار عمومی کُردها در این منطقه است.
اربیل (هولیر): بزرگترین تجمع در برابر کنسولگری ایالات متحده برگزار شد. معترضان با سردادن شعارهای تند، سکوت و انفعال واشنگتن در برابر حملات نیروهای جولانی را محکوم کردند و خواستار ایجاد «منطقه پرواز ممنوع» برای حفاظت از مناطق کُردنشین شدند. این تجمع پیام روشنی داشت: آمریکا، بهعنوان بازیگر اصلی ائتلاف ضد داعش، در قبال سرنوشت متحدان سابق خود مسئول است.
دهوک و زاخو: جوانان با روشن کردن آتش، بستن خیابانها و راهاندازی تجمعات اعتراضی، همبستگی خود را با کوبانی، قامشلو و سایر شهرهای روژاوا اعلام کردند. شعار «روژاوا تنها نیست» (Rojava ne bi tenê ye) به محور اصلی این اعتراضات تبدیل شد.
سلیمانیه و گرمیان: در سلیمانیه، واکنشها شکل سازمانیافتهتری به خود گرفته است. فعالان مدنی کمپینهایی برای جمعآوری کمکهای فوری انسانی، از جمله دارو و مواد غذایی، آغاز کردهاند. با این حال، محاصره اقتصادی و محدودیتهای مرزی، ارسال این کمکها به مناطق جنگزده را با دشواری جدی مواجه کرده است.
ب) کردستان ترکیه (باکور)
در کردستان ترکیه، اعتراضات در شرایطی شکل گرفته که فضای امنیتی بهشدت ملتهب و هرگونه تجمع علنی با سرکوب مواجه است.
وان و دیاربکر (آمد): گزارشها از تجمعات شبانه پراکنده و اشکال خلاقانه اعتراض، از جمله «تظاهرات صدایی» (کوبیدن بر ظروف، بوق ممتد خودروها و خاموش و روشن کردن چراغها) حکایت دارد. این اعتراضات بهطور مشخص همکاری دولت ترکیه با نیروهای جولانی و فشار نظامی علیه قسد را هدف قرار دادهاند.
در شهر وان، تجمعات در حمایت از ساکنان محلههای کُردنشین شیخمقصود و اشرفیه در حلب، که اخیراً سقوط کردهاند، شکل گرفت. پلیس ترکیه در چندین نقطه با معترضان درگیر شده و با شلیک گاز اشکآور تلاش کرده است تجمعات را متفرق کند.
ج) شهرهای اروپا
دیاسپورای کُرد در اروپا نیز بهسرعت وارد میدان شده و اعتراضات هماهنگی را در شهرهای مختلف سازمان داده است.
آلمان: در شهرهای بوخوم و برلین، تجمعات چند هزار نفری برگزار شد. معترضان خواستار توقف کمکهای مالی و سیاسی اتحادیه اروپا به دولت جدید دمشق تا زمان تضمین امنیت مناطق کُردنشین شدند.
فرانسه و سوئد: در پاریس و استکهلم، تظاهرکنندگان با در دست داشتن پرچمهای YPG و YPJ هشدار دادند که فروپاشی روژاوا تنها به معنای شکست یک پروژه سیاسی نیست، بلکه میتواند به احیای داعش و بازگشت ناامنی به دروازههای اروپا منجر شود.
کوبانی در وضعیت اضطراری
در میان تمامی این تحولات، شهر کوبانی بار دیگر به کانون اصلی بحران تبدیل شده است؛ شهری که در سالهای ۲۰۱۴–۲۰۱۵ با مقاومت تاریخی خود علیه داعش به نماد ایستادگی بدل شد و اکنون، در ژانویه ۲۰۲۶، بار دیگر در مرکز یک رویارویی سرنوشتساز قرار دارد.
حلقه محاصره
گزارشهای میدانی حاکی از آن است که نیروهای وفادار به جولانی و گروههای جهادی متحد آنها، از محورهای جنوب و غرب فشار سنگینی بر کوبانی وارد کردهاند. هدف استراتژیک این حملات، قطع کامل ارتباط کوبانی با سایر مناطق جزیره، بهویژه قامشلو و حسکه، و تبدیل این شهر به یک منطقه کاملاً محاصرهشده است.
توپخانه سنگین ارتش جدید سوریه بهطور مستمر حومه شهر را هدف قرار داده و تلاش میکند خطوط دفاعی قسد را فرسوده و در نهایت بشکند.
اعلام «بسیج عمومی»
در واکنش به این تهدید، «مدیریت خودگردان شمال و شرق سوریه» در ۱۸ ژانویه ۲۰۲۶ رسماً اعلام بسیج عمومی کرد؛ تصمیمی که نشان میدهد وضعیت کوبانی از یک بحران نظامی معمول فراتر رفته و به سطح یک نبرد برای بقا رسیده است.
تسلیح غیرنظامیان: از تمامی جوانان، اعم از زن و مرد، خواسته شده است که در دفاع از شهر مشارکت کنند. تصاویر منتشرشده نشان میدهد شهروندان عادی در حال حفر خندق، ساخت سنگر و آمادهسازی ورودیهای شهر برای نبرد شهری هستند.
گذار به «جنگ خلق انقلابی»: استراتژی دفاعی کوبانی از یک دفاع کلاسیک به سمت جنگ چریکی شهری و مقاومت مردمی تغییر کرده است. مدافعان شهر آشکارا اعلام کردهاند که اجازه نخواهند داد سناریوی عفرین، یعنی اشغال کامل و تغییر بافت جمعیتی، تکرار شود.
پیام مدافعان کوبانی به جهان، صریح و بیپرده است:
«ما اینجا دفن میشویم، اما عقبنشینی نمیکنیم.»
مجموع این تحولات نشان میدهد که برخلاف محاسبات دمشق، آنکارا و حتی برخی بازیگران بینالمللی، مسئله روژاوا با یک حمله نظامی سریع یا یک توافق سیاسی تحمیلی حل نخواهد شد. مقاومت کوبانی، همراه با بسیج اجتماعی گسترده کُردها در منطقه و دیاسپورا، پتانسیل تبدیل این درگیری به یک جنگ فرسایشی طولانی را دارد؛ جنگی که میتواند بهسرعت به سایر بخشهای کُردنشین سوریه، و حتی به فراتر از مرزهای این کشور، گسترش یابد.
در چنین شرایطی، آینده روژاوا نهتنها به موازنههای نظامی، بلکه به شکلگیری یا عدم شکلگیری یک فشار سیاسی و انسانی مؤثر از پایین—از خیابانها تا نهادهای بینالمللی—گره خورده است. روزهای پیش رو تعیین خواهد کرد که آیا این بحران به نقطهای برای بازتعریف موازنه قوا در سوریه بدل میشود یا به فصلی تازه از خشونت، بیثباتی و بازگشت نیروهای ارتجاعی مانند داعش.
صدای فدائی